Anasayfa>>Gıda Konusunda Bilgiler  

Gıda Satın Alırken    Asırlar Boyu Gıda Teknolojisi    Hangi  Gıda Kaç Kaloridir    Kilo Verme ve Spor
 
Ekmek Şişmanlatmaz     Şeker Hastalığı ve Gıda

 

GIDA SATIN ALIRKEN NELERE DİKKAT ETMELİYİZ?
Prof. Dr. Dilek BOYACIOĞLU

Taze Seçin :  Meyve ve sebzelerin görünümünün mümkün olduğunca taze olmasına dikkat edin.  Çok yaş görünümde, üzerinde lekeler olan ve hafif çürümüş veya üzerine özsuyu bulaşmış sebze ve meyveleri almaktan kaçının. Sadece görünümün gıdanın GÜVENLİ oluşunun bir garantisi olmadığını da unutmayın.

Paketi İnceleyin : Üzerinde delikler olan paketleri seçmeyin.  Eğer taze et veya tavuk paketinden et suyu sızıyorsa, paketi bir başka poşetin içine yerleştirin.  Böylece alışveriş arabanıza aldığınız diğer gıda veya malzemeye bulaşmayı önlersiniz.  Her zaman balık veya et almadan önce meyve ve sebzeleri satın alın ve naylon poşetlere koyun.

Raflardaki Sıcaklığı Kontrol Edin : Soğukta muhafazası gereken bir gıdanın soğuk olmadığını hissederseniz almayın.  Varsa, soğutucu ve donduruculardaki sıcaklık ölçerleri kontrol edin.

       Taze meyve ve sebze <10oC
       Süt ve süt ürünleri   <4oC
       Et, balık, tavuk  <2oC
       Dondurulmuş Gıda <-18oC

Son Kullanma Tarihini Kontrol Edin :  Ambalajın üzerindeki son kullanma tarihini okuyun.  Bu tarihler yazılırken, gıdanın 4oC veya 2oC sıcaklıklarında saklanacağı dikkate alınır.  Bazen raf ömrü sadece tahmini bir değerdir.  Bu nedenle gıda bu sıcaklık koşullarında tutulmamışsa, son kullanım tarihinin bir önemi kalmayabilir.  Bazen peynir ve meyve sebze gibi gıdalar paketten çıkarıldığında küflenmiş olabilir.  Hemen hemen tüm peynir, meyve, sebze, delikatessen  salatalar küfle bulaşıktır, ancak gözle görülemez.  Zaman içinde küf gelişimi görünür hale gelir.  Mümkün olduğunca gıdayı taze alın ve uygun koşullarda muhafaza edin, hazırlayın ve tüketin.


Süt ÜrünlerininTarihini Kontrol Edin : Bu ürünlerde genellikle belli bir tarihe kadar kullanma tarihi yer alır.  Bu ürünlerin 4oC sabit sıcaklığında saklanacağı var sayılmaktadır.  Eğer sıcaklık 10oC ise, bu ürünlerin muhafaza edilebilirliği 4 kez azalır.  Özellikle süt en sıcak kısım olan buzdolabının kapağındaki raflara yerleştirilmemelidir.  Kolay bozulabilir nitelikte olan taze süt, et, tavuk, balık gibi gıdalar buzdolabının arka duvarına doğru yerleştirilmelidir.

Yumurtaları Kontrol Edin : Markette yumurtalar 4oC’da tutulmalıdır.  Oda sıcaklığında bekletilen yumurtaları almayın.  Yumurtaların kabuğunda patojen (hastalık yapıcı) Salmonella enteridis mikroorganizması bulaşması olabilir ve yumurtanın içine de geçebilir.  7oC’dan daha düşük sıcaklıklarda bu mikroorganizma yeteri kadar nem olmadığı  için çoğalamaz.  Yumurtalarda kırık, çatlak ve aşırı kir olmamasına dikkat edin.  Yumurtanın tazeliğini tavaya kırdığınızda test edebilirsiniz.  Genel olarak, tavaya kırıldığında yumurta akının 7.5 cm çapı aşmaması, sarısının ise 0.1-1.3 cm yükseklikte olması gerekir. 

Taze Balık, Et, Tavuk  Seçimi : Etin kırmızı rengine miyoglobin isimli doğal bir pigment neden olur.  Bu pigment, doğal boyar madde, hindi ve tavuk etlerinde daha azdır.  Genellikle parlak kırmızı renkli sığır eti tazeliğin göstergesidir.  Ancak bunun etin GÜVENLİ oluşu ile bir ilgisi yoktur.  Etin pişirilmesiyle bu pigmentin rengi kahverengiye döner.  Bu renk de mikrobiyolojik yönden etin tehlikesiz olduğunu ifade etmez.  Bazen azotlu gübrelerle yetiştirilen sebzelerle et birlikte pişirildiğinde kalıntı nitratlardan dolayı etin rengi kahverengi-kırmızı olabilir.  Kürlenmiş et ürünlerinde de et rengi kırmızıdır.  Kürleme işleminde nitrat ve tuz kullanılır.  Sosislerde nitrit ilavesi çok tehlikeli patojen olan Clostridium botulinum mikroorganizmasını gelişmesini önler.  Bazen dondurulmuş tavuk bacakları ve kanatları pişirildiğinde renk koyulaşır.  Bunun nedeni, tavuğun gözenekli kemiklerinden hemen yakındaki kaslara kanın sızması ve pişirme ile rengin koyulaşmasıdır.  Eğer pastörizasyon sıcaklığında pişirme yapılırsa tehlike kalmaz.

Donmuş ve Buzdolabında Saklanan Gıdaların Alınması : Bu tür gıdalarda sıcaklık artışını önlemek için alışverişinizin sonuna doğru alın.  Dondurucunun dolum çizgisinin altında kalan ürünleri almaya özen gösterin.  Eğer paketin üzerinde buz kristalleri varsa gıdanın dondurucuda uzun süre tutulduğunu gösterir.  Eğer dondurucuda sıcaklık değişimi  + veya - 9.5oC ise defrost (çözünme) ile donmuş gıdanın yüzeyinde ısınma olur ve sıcaklık yeniden düştüğünde yüzeydeki serbest su donar ve gıdanın yüzeyi su kaybeder.  Bu bir kalite sorunudur.

Sıcak Delikatessen Tip Gıdaların Seçimi :  Bu ürünler 65-66oC’da sunulur. Bu tür gıdaları da alışverişinizin sonuna doğru alın ve patojen canlıların canlı kalabileceğini dikkate alarak en çok 4 saat içinde tüketin.  Geri kalan kısımlarını ise saklamadan atın.  Eğer bu gıdaları saklamak istiyorsanız, satın aldıktan 2 saat içinde buzdolabına koyun ve 15 saatten az bir sürede 7oC’a soğuması için 2.5 cm’den daha az kalınlıkta bir kaba aktarın.  Aksi halde güvenli görünen bir gıda kusma, ishal ve muhtemelen felce neden olabilir.

Makarna, Hububat ve Diğer Kuru Gıdaların Seçimi : Bu ürünler görünür böceklerden ari olmalıdır.  Hububat türü gıdalarda böcek yumurtaları bulunabilir. Eğer ılık ve nemli bir ortamda gıdayı saklarsanız bu yumurtalar canlı böceklere dönüşür.  Bu ürünleri satın aldığınız raflara da dikkat edin, bulaşmanın olduğunu gösteren ipuçları olabilir. 

Konserve Gıdaların Seçimi : Kutularda herhangi bir açılma olup olmadığını mutlaka kontrol edin.  Kutunun tepesi veya tabanındaki tümsek oluşumları tehlikelidir.  Hatalı konserve gıda tüketimi ölüme yol açabilir.  Çoğu kez bu bombe oluşumları, gıdanın asitlerin teneke lakı ile reaksiyonu sonucu oluşan hidrojen gazı nedeniyledir.  Fakat ne yazık ki Clostridium botulinum mikroorganizmasının gelişimi sonucu da olabilir ve bu organizmanın zehirleri ölümcüldür.  Bu tür bir konserve kutusunu ne olursa olsun asla açmayın ve geri götürün.

Market Alışverişinizi Paketleme : Satın aldığınız malzemeyi poşetlere koyarken, soğuk ve donmuş ürünleri bir arada paketleyin.  Taze et ve tavuk paketlerini poşetin en altına yerleştirin.  Deterjan gibi kimyasal malzemeleri gıda maddeleri ile aynı poşete koymayın.   Bir başkası sizin için poşetlere yerleştiriyorsa, bu şekilde yapmasını isteyin.

Gıdayı Eve Getirirken Soğuk Muhafaza :  Eğer yolunuz bir saatten fazla ise soğuk gıdalar 10oC’a dek ısınabilir. Bu nedenle alışverişe gelirken arabanızın bagajına içinde buz olan bir soğutucu koymayı ihmal etmeyin (hele yaz aylarında !).

Yukarı

ASIRLAR BOYUNCA GIDA TEKNOLOJİSİ
Prof. Dr. M. Hikmet Boyacıoğlu

Aşağıda verilen tablodan da görülebileceği gibi ilk zamanlardan günümüze kadar gıda işlemedeki gelişmeler iki önemli etkiye sahiptir : Temel hammaddelerden (buğday) farklı ürünlerin yapımı (ekmek) ve depolama, saklama koşullarının geliştirilmesi ile gıdaların daha çok bulunabilir ve daha güvenli hale gelmesidir.

 

ZAMAN YIL TEKNOLOJİ
M.Ö. 10 000 Hububatın taşlar arasında öğütülmesi;
    Pide tipi yassı ekmeklerin pişirilmesi
  4 000 Balık ve etlerin tuzlanması, kurutulması ve tütsülenmesi
  3 000 Arpanın biraya fermentasyonu, mayalanması
    Üzümden şarap yapımı
M.S. 200 Yoğurt fermentasyonu
  1800’ler Konserve yapımı
  Önceleri Unun valsler arasında öğütülmesi
  Ortaları Bisküviler, kahvaltılık hububatların üretimi
  Sonları Sütün pastörizasyonu
  1990’lar Hızlı dondurma
  Önceleri Meyve ve etlerin modifiye atmosferde paketlenmesi
  Ortaları Dondurarak kurutmanın hızlandırılması
  Sonları Gıdaların radyasyonla korunması

Yukarı

HANGİ GIDA KAÇ KALORİDİR?
Prof. Dr. Artemis Karaali

Kullanılan yağ miktarına ve porsiyon büyüklüğüne bağlı olarak değişkenlikler göstermekle beraber, çeşitli gıdaların birer normal porsiyon miktarının içerdiği kalori değerleri yaklaşık şöyledir :
 
100 g veya 1 porsiyon Kalori değerleri
Ayran, cacık, süt 70
Salatalar (yağsız) 70
Meyveler 70-100
Çorbalar 200
Çorbalar (unlu) 280
Yumurta 150
Börekler 300-350
Kıymalı sebzeler (bezelye, ıspanak v.b.) 170-200
Kızartma köfte, kadınbudu köfte 280-350
Sulu köfte 250
Balık buğulama 190
Balık tava 370
Bulgur ve pirinç pilavı 300-350
Makarna 350
Baklagiller 350
Zeytin (siyah) 200
Zeytinyağlılar (yeşil sebzeler) 200
Çikolata, helva 520
Sütlaç, muhallebi, aşure 400
Lokma, kadayıf, baklava 520
Kuru kayısı, üzüm, incir 290
Beyaz peynir 290
Kaşar peyniri 400
Ayçiçek çekirdeği 560
Kola (bir bardak) 110
Diyet kola (bir bardak) 0.3
Dondurma (bir top) 160
McDonald's hamburger 240
Big Mac 480

Konu ile ilgili daha fazla bilgi için tavsiye edilen URL adresleri 
http://www.nal.usda.gov/fnic/cgi-bin/nut_search.pl

http://www.rahul.net/cgi-bin/fatfree/usda/usda.cgi

http://arborcom.com/frame/arborframe2.htm

Yukarı

KİLO VERME ve SPOR
Prof. Dr. M. Hikmet Boyacıoğlu

Bir kilogram vücut yağını yakmak, başka bir deyişle bir kg zayıflamak yavaş bir işlem olmakla beraber bu durum hevesimizi kaybettirmemeli ve bizi amacımızdan vazgeçirmemelidir. Başarının formülü aynı zamanda zevk de veren düzenli bir egzersiz programıdır.

Ortalama boyutlarda bir kişinin 1 kg vücut yağını kaybetmesi için gerekli zaman aşağıdaki tabloda verilmiştir.

 
 
Aktivite Zaman (saat)
Tenis 20.5
Voleybol 43.0
Yüzme 17.2
Basketbol 16.1
İp atlama 13.4
Güreş

5.1

Koşu 125 km

 

EKMEK ŞİŞMANLATMAZ !
Prof. Dr. M. Hikmet Boyacıoğlu

Kilo verme amacıyla diyet uygulayan çoğu kişi şişmanlattığı düşüncesiyle buğday ürünlerini yemeye son verirler. Bu yanlış bir uygulamadır. Zira buğday ürünleri, özellikle ekmek, çok düşük yağ içeriğinde olup, gerçekte bu kişilerin kilo vermesine yardımcı olabilirler.
Bir dilim ekmek sadece 60-70 kcal enerji vermektedir.

Yukarı

ŞEKER HASTALIĞI (Diyabet) – GLİSEMİK İNDEKS
Prof. Dr. M. Hikmet Boyacıoğlu

Farklı gıdalar yemek sonrasında kanın glukoz içeriğinin artışı üzerine değişik etkilere sahiptirler. “Glisemik İndeks” bu etkinin ölçümü olup, düşük değerlere sahip gıdalar tüketildikten sonra kandaki glukozun daha az artmasına neden olurlar. Şüphesiz bu gıdalar şeker hastalarının tercih edeceği gıdalardır. Aşağıdaki tabloda bazı gıdaların glisemik indeks değerleri verilmiştir.

 

Gıda  Glisemik İndeks
Glukoz  100
Mısır gevreği  80
Pirinç  72
Patates 70
Beyaz ekmek  69
Spagetti  50
Yulaf kırması 49
Bezelye 47
Mercimek 29
Soya fasulyesi 15
 
Daha fazla bilgi için : http://www.dietitian.com/diabetes.html